Sanbara fila minw dilanna ni golo ye, u be se k’i ka biro jaa bɛɛ lawuli cogo dɔ la. U be se k’a to i be komi i be se koo caaman na, i ka ɲi ani i lanin b’i yɛrɛ la.
Nka, a nafa ka bon an k’a lɔn ko golo ye fɛɛn ɲɛnaman ye. N’i m’i janto a la, a bena ja, ka fara ani ka yɛlɛma, a be komi a kɔrɔla ka tɛmɛ a yɛrɛ kan.
Kibaruya duman ye ko i mako t’a la ka baara gwɛlɛw kɛ wala ka fɛɛn caaman kɛ. Ni i be fɛɛn nafaman damanin dɔrɔn lo kɛ ani miniti 10-15 lɔgɔkun kɔnɔ, i be se k’i ka fani doncogo ɲuman mara saan caaman kɔnɔ, kalo caaman dɔrɔn tɛ.
Nin gafe ɲɛsinna biro baarakɛlaw ma minw be to ka sanbara gololamanw don ani u b’a fɛ ka baara kɛ cogo ɲuman na ani k’u ladon siɲɛ caaman.
Gɔlɔ be dilan ni bɛgɛnw golo ye ani hali n’u y’a golo bɔ, a ka kɛcogo ni fɛn dilaninw tɛ kelen ye.
1. Gɔlɔ mako be min na .
Jii hakɛ: Ni a jalen lo kojugu, o bena a to a be fara; n’a ɲigira kojugu, o bena a to a be yɛlɛma.
Lakanali: A be mɔgɔ tanga buguri, jii, nɔgɔw ani loon o loon fani doncogo ma.
Nɛnɛkili: Gɔlɔsi ka ɲi ka nɛnɛkili tile kelen baara kɔ.
N’i be golo ladon ka ɲɛ, k’a nɔgɔ ani k’a mara ka ɲɛ, o bena a to a be se ka yɛlɛma, a bena mɛnɛmɛnɛ kosɔbɛ ani wagati be tɛmɛna ani a bena a to a be fisaya tugun.
2. Biro ka sanbara golo ladon loon o loon
I mako t’a la ka “saniyako jugu” kɛ loon o loon. Loon bɛɛ delinanko dɔɔni dɔrɔn lo be bɔ.
A kɔseginin kɔ soo:
Aw ye dugukolo sanfɛ buguri jɔɔsi
Aw ye baara kɛ ni fanimugu wala sanbara burusi ye ka buguri ni nɔgɔ fitininw bɔ.
I k’i sinsin senkunnadenw yɔrɔ n’u gɛrɛfɛlaw kan, sabu o yɔrɔw lo be buguri lajɛn ka caya.
A to sanbara ka ninakali.
Kana sin k’u fili boon datugunin dɔ kɔnɔ.
Aw b’u bila yɔrɔ la, fiɲɛ be don yɔrɔ min na, miniti 30-60 kɔnɔ walisa ka ji ni funteni bɔ.
3. Lɔgɔkun o lɔgɔkun, golo ladonni: A saniyako, a labɛncogo ani a nɔgɔya .
Siɲɛ kelen lɔgɔkun kɔnɔ (walima 3-4 donnin kɔ), i ka biro ka sanbaraw ladon ka ɲɛ.
Buguri bɔli ani saniyali ka kɔn-
Aw ye sanbara bɛɛ ko ni sanbara nɔgɔman ye.
Aw ye nɔgɔ jalen bɛɛ bɔ a seenw gɛrɛfɛ ani a sanfɛyɔrɔ la.
O fɛɛrɛ b’a to nɔgɔ tɛ don golo la n’a be sɔgɔra.
Ka golo saniya
Ni nɔgɔw, jii tagamasiɲɛw wala sanbara kɔrɔw nɔgɔnin tɔɔ be i ka sanbaraw la:
A yɔrɔ jɔɔsi dɔɔni dɔɔni ni fani ɲiginin dɔ ye (a kana ɲigi kojugu). Nɔgɔ tulomannin ka caman lajɛn, aw ka baara kɛ ni golo saniyalan kɛrɛnkɛrɛnnin dɔ ye walima ka golo nɔgɔya.
Aw b’a to sanbara ka ja fiɲɛ fɛ a yɛrɛ ma so kɔnɔ sanni aw ka sanbara nɔgɔ wala kɛrɛmu si don a la.
Aw ye aw yɛrɛ tanga ka golo jigi walima ka baara kɛ ni so saniyalan gɛlɛnw ye; u bena golo tulu bɔ a la ani k’a to a sanfɛla be nɔgɔ.
3. Gɔlɔ ladonni
Golo nɔgɔlanwka jigi ladon golo la.
Aw ye fani saniyanin dɔ kɛ ka golo nɔgɔ dɔɔni kɛ.
Aw b’o fɛn nɔgɔnin kɛ ka farisogo nɔgɔ ni tagamasiɲɛ misɛnninw ye.
A to a ka sigi miniti damadɔ kɔnɔ walisa a ka nɔgɔ.
Ladili:
A be farali bali
A be golo nɔgɔya mara
A be ɲɛgɛnw duɲa n’u ka nafolo lasegin u ma .
Biro sabara minw be don loon o loon, a ka ca a la, u be se ka lɔgɔkun 2-3 o lɔgɔkun 2-3 kɛ ka u yɛrɛ labɛn.
Ɲɛyirali naaninan – Polisi, ka mɛnɛmɛnɛ fara a kan ani ka latanga
Sisan, a ka ɲi ka yɛlɛma:
Sanbara nɔgɔ min be bɛn n’i ka sanbara kulɛri ye, o sugandi (wala nɔgɔ min tɛ yɛlɛma n’i ka sanbara kulɛri ka ca).
Aw b’a kɛ ni fanimuguman ye walima ni burɔsi ye min be kɛ ka fɛn dɔ kɛ a kan.
Aw b’a to polisi ka sigi miniti damadɔ kɔnɔ.
Aw ye sanbaraw nɔgɔ ni so kunsigi burɔsi ye wala ni fanimugu ye fɔɔ ka taga se i ka mɛnɛmɛnɛ ma.
I hakili to nin na: Fani misɛnnin caaman ka fisa ni fani gwiliman kelen ye min be nɔrɔ ɲɔgɔn na.
Marali: I ka biro ka sanbaraw mara "Lajɛnw labɛnnin" ye.
I b’i ka fani doncogo mara cogo min na, o fana kɔrɔtanin lo i n’a fɔ i b’u saniya cogo min na.
4. Marali kɛcogo ɲumanw .
Aw ka baara kɛ ni sanbara yiriw ye n’aw be sanbara gololamanw marala suu kelen kɔnɔ wala wagatijan kɔnɔ.
Sanbaraw mara yɔrɔ nɛnɛman na, yɔrɔ jalen na, tile yeelen tɛ se ka don yɔrɔ min na.
N’i be baara kɛra ni bugurimuguw wala sanbaraw ye, i k’a filɛ ni sanbaraw jalen lo pewu fɔlɔ.